Een merel die door de border scharrelt, geritsel in de bladeren bij het schemeren, een slak op je mooiste hosta: in elke tuin komt van alles langs. Niet elke bezoeker is even welkom, maar bijna allemaal doen ze werk voor je. In deze blog lees je per seizoen wat de diertjes in je tuin nodig hebben en hoe je ze op een diervriendelijke manier helpt.
Waarom tuinbezoekers je tuin gezonder maken
Een egel scharrelt ’s nachts rond op zoek naar kevers, rupsen, wormen en slakken. Koolmezen slepen in het broedseizoen duizenden rupsen aan voor hun jongen en lieveheersbeestjes eten bladluizen bij bosjes. Hoe meer soorten er rondlopen, hoe kleiner de kans dat één soort de overhand krijgt. Diervriendelijk tuinieren draait dus niet om alles bestrijden, maar om zorgen dat de natuurlijke opruimploeg zijn werk kan doen.
Dieren in de tuin per seizoen
Lente: broedseizoen en de eerste slakken
Vanaf maart zit er van alles in je heg. Er bestaat geen vaste wettelijke broedperiode: sommige soorten beginnen al in februari en andere broeden door tot in augustus. Kijk dus altijd eerst of er een nest in zit voordat je de heggenschaar pakt. Nestkastjes hang je het liefst vóór maart op, en die vind je samen met voer en silo’s in onze categorie vogel benodigdheden.
Bijvoeren mag ook in deze periode, maar bied geen losse hele pinda’s of grote harde brokken aan: jonge vogels verteren die niet goed. Gebruik een pindasilo of gaashouder en hang geen pindanetjes op, want daar kunnen vogels met hun pootjes in verstrikt raken. Dit is verder hét moment om de eerste slakken met de hand te rapen: elke slak die je nu weghaalt, scheelt een hele generatie in de zomer.
Zomer: water is belangrijker dan voer
In een lange droge periode is drinkwater schaarser dan eten. Zet een ondiepe schaal water neer voor vogels en egels en ververs die dagelijks. Heb je een vijver? Leg er een plankje of een flauwe oever bij, zodat dieren die erin vallen zichzelf eruit kunnen werken. Maai daarnaast niet te kort en check hoog gras en bladhopen voordat je begint: een bosmaaier en een slapende egel gaan niet samen. Voor insecten is de zomer het makkelijkste seizoen, zolang er maar iets bloeit. Een insectenhotel hangt het best op een zonnige plek, ongeveer een tot anderhalve meter hoog, met de opening richting zuid of zuidoost en beschut tegen regen.
Herfst: egels op gewicht krijgen
Egels houden winterslaap, grofweg van oktober of november tot maart of april, en moeten daarvoor in het najaar flink aansterken. Vooral jonge egels die laat geboren zijn, hebben het zwaar. Laat daarom in een hoek van je tuin een hoop bladeren en snoeihout liggen, of zet een egelhuis neer op een droge, beschutte plek. Zorg ook dat een egel je tuin in kan: een opening van ongeveer 13 bij 13 centimeter onder de schutting is genoeg.
Bijvoeren kan met kattenbrokjes met een hoog vlees- of visgehalte en een schaaltje water ernaast. Geef nooit melk, brood of meelwormen: van melk krijgen egels diarree en meelwormen kunnen botproblemen veroorzaken. Ziet een egel er laat in het najaar mager uit en zie je hem alleen overdag lopen? Bel dan een egelopvang of de dierenambulance. Meer weetjes lees je in onze blog over egels in de tuin.
Knip verder niet alles kort: uitgebloeide stengels laat je tot het vroege voorjaar staan, want daar overwinteren talloze insecten in.
Winter: bijvoeren en met rust laten
Bij strenge vorst en sneeuw wordt natuurlijk voedsel onbereikbaar, en dan maakt bijvoeren het meeste verschil. Vetbollen, zonnepitten en pinda’s in een silo doen het goed. Houd ook de drinkschaal ijsvrij, want water is in de vorst net zo schaars als in een droge zomer. Dit hoort niet op de voedertafel:
- Brood: het vult, maar levert vogels weinig op en trekt ratten aan.
- Gezouten of gekruide noten, chips en hartige restjes.
- Melk en melkproducten: vogels verteren melksuiker niet.
- Beschimmelde of natte restjes voer.
Maak de voedertafel of silo elke week schoon met heet water en houd het voer droog, want schimmel maakt vogels ziek. Laat schuilplekken als de bladhoop ondertussen met rust tot het voorjaar.
Slakken voorkomen zonder de rest te raken
Slakken horen erbij, ook in een gezonde tuin. Het gaat pas mis als je jonge planten binnen een nacht verdwijnen. Voorkomen werkt daarbij beter dan bestrijden: geef in de ochtend water in plaats van ’s avonds, zet kwetsbare planten in potten met een koperband eromheen en leg een strook schelpen rond je hosta’s en sla. Een bierval werkt wel, maar lokt ook slakken van buiten aan en verdrinkt loopkevers, terwijl dat juist slakkeneters zijn. Zet die vallen dus op afstand van je planten.
Kom je er zo niet uit, kies dan een middel op basis van ferrifosfaat, zoals ECOstyle Escar-Go. Slakken stoppen daarvan direct met vreten en trekken zich terug. Bij gebruik volgens het etiket is dat een stuk minder risicovol voor huisdieren, egels en vogels dan korrels op basis van metaldehyde. Strooi dun en verspreid, en alleen waar het echt nodig is, zodat er genoeg slakken overblijven als voedsel voor de egels en lijsters in je tuin. In onze afdeling gewasbescherming wijzen onze medewerkers je het juiste middel aan.
Gebruik gewasbeschermingsmiddelen veilig. Lees vóór gebruik eerst het etiket en de productinformatie.
Wil je weten wat in jouw tuin het beste werkt? Loop dan gerust binnen bij ons tuincentrum in Hoogwoud. Onze tuin- en dierexperts denken graag met je mee.
Veelgestelde vragen over diertjes in de tuin
Is een egel in mijn tuin een goed teken?
Ja. Een egel komt alleen langs als er genoeg te eten is en als hij je tuin in en uit kan. Laat hem met rust en verplaats hem niet naar een ander gebied: een egel gebruikt een leefgebied van vele tuinen tegelijk en raakt verplaatst de weg kwijt.
Mag ik het hele jaar door vogels bijvoeren?
Dat mag. Vogelbescherming Nederland ziet geen bezwaar in bijvoeren buiten de winter, zolang je het voer aanpast aan het seizoen en de voerplek schoonhoudt. In het broedseizoen bied je alleen geen losse hele pinda’s of grote harde brokken aan.
Zijn slakkenkorrels gevaarlijk voor egels en huisdieren?
Dat hangt af van het type. Korrels op basis van metaldehyde zijn nog steeds toegelaten, maar giftig voor honden, katten en andere dieren. Korrels op basis van ferrifosfaat zijn bij gebruik volgens het etiket duidelijk minder risicovol. Houd hoe dan ook de dosering aan, want ook een minder risicovol middel haalt voedsel weg bij de dieren die slakken eten.
